Rydym yn defnyddio cwcis ar y wefan hon, a gallai fod rhai wedi cael eu gosod eisoes.
Os fyddwch yn parhau i ddefnyddio'r safle heb newid eich gosodiadau, byddwn yn tybio eich bod yn cytuno â hyn.
Darganfyddwch fwy am ba gwcis rydym yn eu defnyddio a pham
Cuddio'r neges hon

Camddefnyddio Alcohol

Alcohol blue cocktailBeth yw’r effeithiau?

Nodwyd mai alcohol yw’r perygl mwyaf ond dau i iechyd mewn gwledydd datblygedig [Alcohol Concern, 2006]. Mae’r defnydd o alcohol yn rhan annatod o ddiwylliant Prydain. Fodd bynnag, i rai pobl gall yfed yn gymdeithasol arwain at yfed yn drwm, sy’n arwain at ddefnydd gormodol, peryglus neu niweidiol o alcohol ac weithiau ddibyniaeth (cyfeirir at hyn fel defnydd problemus o alcohol).
 
Mae goryfed mewn pyliau yn dod yn broblem fawr yn y DU. Diffinnir goryfed mewn pyliau fel yfed dros wyth uned o alcohol neu fwy mewn un sesiwn i ddynion, a dros chwe uned mewn un sesiwn i fenywod.
 
Gall gorddefnyddio alcohol achosi problemau cymdeithasol, seicolegol ac iechyd difrifol, gan effeithio ar berthnasoedd gwaith, cymdeithasol a phersonol. Mae’r peryglon i iechyd sy’n gysylltiedig ag yfed yn drwm yn cynnwys:
 
  • clefyd yr afu (sirosis yr afu),
  • anemia yn gysylltiedig ag alcohol a chlefyd maethol,
  • llid y cefndedyn calcheiddiol cronig,
  • difrod i gyhyr y galon (cardiomyopathi)
  • demensia alcoholig, ac
  • anhwylderau seiciatrig
 
Mae canlyniadau iechyd niweidiol sy’n deillio o yfed alcohol yn gyffredin ymysg pobl ifanc ac mae llawer o farwolaethau yn gysylltiedig ag alcohol yn digwydd yn weddol gynnar mewn bywyd. Maent hefyd yn cynnwys anafiadau bwriadol a damweiniol, gyda’r ddau yn gysylltiedig â phatrymau yfed. Mae’r canlyniadau cymdeithasol negyddol yn cynnwys methu ysgol, methu â chyflawni gwaith ysgol, gweithgaredd rhywiol heb ei gynllunio a heb ddiogelwch, dadlau gyda ffrindiau, ymddygiad dinistriol a thrafferth gyda’r heddlu (Sefydliad Iechyd y Byd, 2004).
I gael rhagor o wybodaeth, cliciwch ar y dolenni isod:
 

 

Beth yw maint y broblem?

Cynhyrchodd Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru ‘Proffil Alcohol ac Iechyd yng Nghymru’, sy’n rhoi dadansoddiad manwl o’r sefyllfa o ran yfed alcohol a’r niwed sy’n gysylltiedig ag ef ledled Cymru. Yng Nghymru, mae 45 y cant o oedolion yn yfed mwy na’r hyn a argymhellir ac mae 27 y cant yn goryfed mewn pyliau. Mae’r gymhariaeth rhwng gwerthiant alcohol a’r defnydd o alcohol hefyd yn awgrymu bod pobl yn yfed mwy o alcohol nag y maent yn ei amcangyfrif. Mae yfed alcohol yn y DU wedi cynyddu dros y degawd diwethaf, yn ogystal â marwolaethau a chlefydau sy’n gysylltiedig ag alcohol. Amcangyfrifir bod cyflyrau cronig sy’n gysylltiedig ag alcohol yn costio rhwng £70 miliwn ac £85 miliwn y flwyddyn i’r gwasanaeth iechyd yng Nghymru.
 
Yn Arolwg Iechyd Cymru, datganodd 40 y cant o oedolion yng Nghymru bod eu defnydd o alcohol ar gyfartaledd ar ddiwrnod pan fyddant yn yfed alcohol yn uwch na’r canllawiau a argymhellir o ddim mwy na phedair uned y dydd i ddynion a dim mwy na thair uned y dydd i fenywod. Mae hyn yn amrywio fesul rhanbarth, gyda’r cyfraddau uchaf ym Merthyr Tudful a’r cyfraddau isaf yng Ngheredigion.
  
Mae data o Arolwg Ymddygiad Iechyd mewn Plant Oedran Ysgol yn dangos bod 7 y cant o ferched a 12 y cant o fechgyn 11 oed yng Nghymru yn yfed rhywfaint alcohol bob wythnos. Dywedodd chwarter y merched 13 oed a thraean y bechgyn 13 oed eu bod yn yfed rhywfaint o alcohol bob wythnos. O’r holl wledydd a gymerodd ran yn arolwg HBSC, Cymru sydd â’r gyfran uchaf o bobl ifanc 15 mlwydd oed a ddywedodd eu bod yn yfed alcohol bob wythnos (dros 50 y cant o ferched a bron 60 y cant o fechgyn).
Beth allwch chi ei wneud?
 
Mae bywyd iach yn gallu cynnwys defnydd cymedrol o alcohol. Mae mwy o wybodaeth ynghylch defnyddio alcohol yn iach ar gael o wefan NHS Choices: http://www.nhsdirect.nhs.uk/articles/article.aspx?articleId=846
 

Beth allwch chi ei wneud?

Gall ffordd iach o fyw gynnwys defnydd cymedrol o alcohol. Mae mwy o wybodaeth ynghylch defnyddio alcohol yn iach ar gael ar wefannau Galw Iechyd Cymru a NHS Choices.
 
Mae Alcohol Concern Cymru hefyd yn cynhyrchu canllaw iechyd rhyngweithiol ar y we ar sut i fwynhau yfed, sy’n cynnwys ffeithiau am alcohol a chyngor ar sut i yfed llai o alcohol.  Ewch i: http://www.yfeddoethcymru.org.uk/home.php
 

Beth sy’n cael ei wneud i reoli’r effaith?

 
 
Ar hyn o bryd mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cyflwyno hyfforddiant ar Gyngor Byr ar Alcohol ar gyfer staff Gofal Sylfaenol (Tachwedd 2010). Mae cyngor byr ar alcohol yn cael ei ddisgrifio fel sgwrs fer, strwythuredig yn seiliedig ar dystiolaeth gyda chlaf yngl┼Ěn ag yfed alcohol i ysgogi a chefnogi’r unigolyn i feddwl am newid eu hymddygiad tuag at yfed a/neu gynllunio newid er mwyn lleihau faint y mae’n ei yfed. 
 
Mae’r cwrs hyfforddi llawn cyntaf wedi cael ei gynnal ac roedd y mynychwyr yn cynnwys Meddygon Teulu, Nyrsys, staff Carchardai a Fferyllwyr. Caiff ail gwrs hyfforddi ei gynnal yn gynnar yn 2011.
 
 
Byddai iechyd y cyhoedd yn elwa ar ostyngiad cyffredinol yn nifer y bobl sy’n yfed mwy na’r canllawiau a argymhellir. Y ddau fecanwaith sy’n arwain at ostyngiad sylweddol mewn defnyddio alcohol yw cynnydd mewn pris a gostyngiad mewn argaeledd. Mae’r rhain yn faterion anodd i Gynulliad datganoledig.
 
Yng Nghymru, lansiwyd strategaeth camddefnyddio sylweddau 10 mlynedd Llywodraeth Cynulliad Cymru ym mis Tachwedd 2008 sy’n cynnwys camddefnyddio alcohol ynghyd â chamddefnyddio cyffuriau anghyfreithlon. Mae hyn yn wahanol i’r sefyllfa yn Lloegr lle yr ymdrinnir â chyffuriau anghyfreithlon dan strategaeth wahanol. Yng Nghymru, mae gan Bartneriaethau Diogelwch Cymunedol gyfrifoldeb dros gyflawni strategaeth Llywodraeth Cynulliad Cymru. Mae hyn yn holi sylw ar agweddau diogelwch cymunedol a throsedd ac anrhefn ar gamddefnyddio alcohol.
 
Fodd bynnag, Tîm Grwpiau sy’n Agored i Niwed Iechyd Cyhoeddus Cymru a gyflawnodd y brif rôl drwy ddatblygu Fframwaith Trin Alcohol a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru ym mis Mehefin 2008.
 
Bydd gan eich tîm iechyd cyhoeddus lleol strategaeth sy’n cynnwys gweithgareddau i roi sylw i agweddau iechyd penodol camddefnyddio alcohol.
 
I gael rhagor o wybodaeth, cliciwch ar y dolenni isod:
 
 

Rhannu:  Share this page on Twitter  Share this page in Facebook  Save this page in delicious  Digg this page.  Save this page in LinkedIn  Stumble this page.  Save this page in reddit.com   
Wedi ei ddiweddaru ddiwetha': 20 Tachwedd 2012