Fferyllfeydd sy’n cynnig atal cenhedlu brys am ddim

Rhestr o Fferyllfeydd yn Abertawe sy’n cynnig y gwasanaeth    Rhestr o Fferyllfeydd ym Mhen-y-bont ar Ogwr sy’n cynnig y gwasanaeth   Rhestr o Fferyllfeydd yng Nghastell-nedd Port Talbot sy’n cynnig y gwasanaeth       Cyswllt i dudalen atal cenhedlu ac iechyd rhywiol ABM

Mae deunaw fferyllfa ar draws Abertawe bellach yn cynnig gwasanaeth atal cenhedlu brys am ddim i’w gwneud hi’n haws i fenywod a merched yn eu harddegau weithredu’n gyflym i osgoi beichiogrwydd nad ydynt ei eisiau. Mae hyn yn ogystal â’r 25 fferyllfa ym Mhen-y-bont ar Ogwr sydd hefyd yn cynnig y gwasanaeth am ddim, a’r 29 yn ardal Castell-nedd Port Talbot.

Mae’n haws cael mynediad at atal cenhedlu brys yn y ddinas nawr nag erioed o’r blaen, â rhes o fferyllwyr wedi’u hachredu a’u hyfforddi’n arbennig yn cynnig atal cenhedlu brys am ddim. Mae’r gwasanaeth hefyd ar gael i rai dan 16 mlwydd oed, gan gynnig cymorth ymarferol i helpu osgoi beichiogrwydd ymysg pobl ifanc yn eu harddegau.

Eglurodd Steve Newbury, o Fferyllfa Newbury yn y Mwmbwls, beth yw atal cenhedlu brys. Meddai Steve:

“Gellir defnyddio atal cenhedlu hormonaidd brys (EHC) i’ch hatal rhag beichiogi os yw’ch atal cenhedlu wedi methu, neu heb gael ei ddefnyddio. 

Mae EHC yn aml yn cael ei gyfeirio ato fel y “bilsen bore wedyn”. Gellir cymryd EHC hyd at 72 awr (3 diwrnod) ar ôl cael rhyw diamddiffyn, ond po gynharaf yr ydych yn ei gymryd, po fwyaf effeithiol y mae am atal beichiogrwydd. Ar ôl 72 awr dyw EHC ddim yn gweithio. 

Mae’r gwasanaeth newydd yma’n cael ei ddarparu gan fferyllwyr cymunedol. Mae’r gwasanaeth yn anelu i gynyddu argaeledd a rhoi mynediad haws at EHC AM DDIM, a oedd ddim ond ar gael o glinigau iechyd rhywiol, meddygfeydd teulu ac adrannau damweiniau ac achosion brys tan yn ddiweddar.”

Gellir prynu EHC dros y cownter am £25 mewn fferyllfeydd eraill sydd ddim yn rhan o’r 18 fferyllfa wedi’u hachredu yn Abertawe sy’n cymryd rhan yn y cynllun – ond ni ellir gwerthu EHC i rai dan 16 mlwydd oed.

Y gobaith yw y bydd y cynllun EHC am ddim newydd yn ei gwneud hi’n llawer haws i bobl iau yn eu harddegau gael mynediad at atal cenhedlu brys cyn gynted â phosib ac mor gyfleus â phosib, heb y dewis blaenorol mwy cyfyngedig rhwng clinigau iechyd rhywiol, eu meddygon teulu neu unedau damweiniau ac achosion brys mewn ysbytai.

Cwestiynau a Ofynnir yn Aml

Pwy all ddefnyddio’r gwasanaeth hwn?

Mae’r gwasanaeth hwn ar gyfer unrhyw un sy’n meddwl bod angen EHC arnyn nhw, gan gynnwys rhai dan 16 mlwydd oed. Cyn y gellir rhoi EHC i chi bydd rhaid i chi ateb ychydig o gwestiynau i weld a yw’n addas i chi. Bydd hyn yn gwbl gyfrinachol, ac ni fydd y wybodaeth yn cael ei rhannu gydag unrhyw un arall oni bai eich bod chi’n cytuno i hynny. Os na all y fferyllydd ddarparu EHC byddant yn eich cyfeirio at weithiwr proffesiynol/gwasanaeth gofal iechyd arall.

Oes rhaid i chi fynychu eich hunan?

Oes, fe fyddwch chi’n cael ymgynghoriad byr gyda’r fferyllydd a fydd yn penderfynu a oes angen i chi gael EHC. Nid yw’n bosib cael EHC i rhywun arall trwy’r gwasanaeth newydd yma na thrwy ei brynu dros y cownter. 

Yw’r gwasanaeth yma ar gael ym mhob fferyllfa yn Abertawe?

Nag ydy, ddim eto. Ar hyn o bryd mae 18 fferyllfa gymunedol sy’n cynnig y gwasanaeth.

Mae fferyllwyr wedi gwneud hyfforddiant ychwanegol i gynnig y gwasanaeth yma. Bydd fferyllfeydd sy’n rhan o’r gwasanaeth yn dangos gwybodaeth yn eu ffenestri/drysau. Bydd gan fferyllfeydd nad ydynt yn cynnig y gwasanaeth restr o’r rhai sydd yn ei gynnig. Mae’r wybodaeth yma hefyd ar gael trwy Galw Iechyd Cymru ac ar wefan ABM. 

Os oes rhaid i chi deithio pellter sylweddol i gyrraedd y fferyllfa gall fod yn werth ffonio cyn mynd i ofyn os yw’r fferyllydd sydd wedi’i hyfforddi i gynnig EHC ar ddyletswydd er mwyn arbed siwrnai seithug.

Sut mae EHC yn gweithio?

Mae un tabled yn cael ei llyncu. Mae EHC yn gweithio trwy atal eich hofarïau rhag rhyddhau wy, atal sberm rhag ffrwythloni unrhyw wy y gallech fod wedi’i ryddhau’n barod; neu trwy atal wy wedi’i ffrwythloni rhag mewnblannu’i hunan yn leinin y groth. Nid yw’n gweithio os ydych yn feichiog yn barod.

Oes unrhyw sgil-effeithiau?

Gallwch deimlo’n gyfoglyd ond ychydig iawn sydd yn chwydu mewn gwirionedd. Os fyddwch chi’n chwydu o fewn 3 awr ar ôl cymryd y dabled yna bydd angen i chi ddychwelyd at y fferyllydd neu’r meddyg i gael tabled arall.

A ellir defnyddio EHC fel dull atal cenhedlu rheolaidd?  

NA ELLIR. Ni ddylid defnyddio EHC fel dull atal cenhedlu rheolaidd, ond gallwch ddefnyddio EHC mor aml ag sydd angen. 

A fydd EHC yn amddiffyn yn erbyn afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol?

NA FYDD. Y cyfan a all EHC ei wneud yw atal beichiogrwydd os yw’n cael ei gymryd o fewn 72 awr, ni fydd yn amddiffyn yn erbyn afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol.

Pa gyngor arall a roddir?

Bydd cyngor ar lafar ac yn ysgrifenedig ynglŷn â rhyw mwy diogel a defnyddio dulliau atal cenhedlu rheolaidd, gan gynnwys defnyddio condomau yn cael ei roi ynghyd â gwybodaeth am wasanaethau a all ddarparu triniaeth a chyngor a gofal pellach os oes angen.

Noder y dylid ffonio’r fferyllfa cyn cyfeirio’r claf i sicrhau bod y fferyllydd achrededig ar gael.

Fferyllfeydd yn Abertawe sy’n cynnig Atal Cenhedlu Hormonaidd Brys