Clefyd Siwgr

Diabetes2Cyd-destun Cefndir a Polisi

 
Mae gan tua 150,000 pobl clefyd siwgr yng Nghymru, effeithir pob grwp oedran. Gall y cymhlethdodau amharu ar safon byw yn sylweddol a gall eu canlyniadau fod yn angheuol. Mae yna tystiolaeth dda fod datgeliad cynnar a triniaeth effeithiol gallu oedi neu hyd yn oed atal dilyniant o cymhlethdodau sy’n gysylltiedig â clefyd siwgr. (Ffynhonnell: Grŵp Cynghori Clefyd Siwgr Cymru Cyfan Mawrth 23 2009)
 
Rhoddwyd Llywodraeth Cynulliad Cymru nifer o bolisïau yn ei le a Fframwaith Gwasanaeth Genedlaethol Clefyd Siwgr i GIG Cymru daclo’r cyffredinrwydd cynyddol o’r clefyd hyn, gwella gwasanethau a macsimeiddio allbynnau i’r cleifion diagnosed gyda clefyd siwgr.
 
 
 

Beth rydym yn wneud i minimeiddio’r effeith o glefyd siwgr?

 
Elfennau allweddol mewn minimeiddio’r effaith gael clefyd siwgr cael yw ataliaeth, datgeliad cynnar a rheolaeth o’r clefyd.
 

Ataliaeth 

Darparu addysg a cyngor i unigolion fel eu bod yn gallu gwneud dewisiadau gwybodus am wella’u dulliau o fyw i helpu atal iddynt rhag datblygu’r clefyd yn y lle cyntaf.
Yn arbenig anelir blaenoriaethau hybu iechyd yn canolog o amgylch lleihau pwysau, bwyta’n iach, cynyddu gweithgaredd corfforol at helpu atal y cychwyniad o clefyd siwgr.
 
Blaenoriaethau Cenedlaethol yn cynnwys:
 
Cynigir Her Iechyd Cymru cyngor syml i unigolion a sefydliadau ar wella iechyd a safon byw.
 
Mae’r Rhwyweithiau isod am unigolion, sefydliadau a sectorau gyda swyddogaeth i wneud mewn gwella maeth lefelau o weithgaredd corfforol yng Nghymru. Maent yn cefnogi aelodau wrth ddarparu a wella mynediad i wybodaeth ac wrth ddarparu fforwm am rhannu gwybodaeth a practis dda. 
 
Blaenoriaethau lleol:
 
Gweithir Timau Iechyd Cyhoeddus Lleol gyda Byrddau Iechyd Lleol i wella iechyd a lles a lleihau anghydraddoldebau yn eu hardaloedd:
 
 

Datgeliad Cynnar 

Ymgymerir llawer o’r rheolaeth a’r monitro o pobl gyda clefyd siwgr (yn arbenig rheini gyda clefyd siwgr math 2) gan Meddygon Teulu a’r Tîm Gofal Primaidd a all gynnwys nyrisau, dietegydd, ymwelwyr iechyd a fferyllwyr ymysg eraill.
 
Gwobr blynyddol gwirfoddol a rhaglen cymhelliant yw’r Fframwaith Ansawdd a Chanlyniadau am Meddygon Teulu drwy which gyflwynir data gan bractisau Meddygon Teulu ar amrediad eang o dangosyddion allweddol yn cynnwys data ar clefyd siwgr. Scorir practisau pwyntiau yn erbyn y dangosyddion a’r lefelau o wasanaethau a chynigir. Mae e am annog practis dda a gwneud e’n haws i fonitro clefydau tymor hir fel clefyd siwgr. Gall bractisau ymgymryd sgrinio am y rhai sydd a risg uchel o ddatblygu clefyd siwgr math 2 i adnabod pobl ag efallai yn anymwybodol fod ganddynt y glefyd.
 


Rheolaeth

Swyddogaeth hanfodol o wasanaethau clefyd siwgr yw annog a cefnogi cleifion i hunan-rheoli eu glefyd siwgr. Gwahaniaethir gofal a phartneriaeth cleifion canoledig yn gweithio rhwng clinigwyr cyffredinol ac arbenigol, gweithwyr proffesiynnol gofal iechyd cynghreiriol, staff cefnogi gofal cymdeithasol a’r claf yn byw gyda clefyd siwgr o’r model broffesiynnol traddodiadol o ymgynghori.
 
Unwaith diagnosir claf gyda clefyd siwgr mae yna dal angen am ymyriad ataliol i rhwystro’n effaith o gymhlethdodau diabetig a batholeg cysylltiedig eraill.
 
Addysg i Gleifion
 
Mae rhaglennu strwythuredig a gyfredol o addysg i gleifion yn golygu fod pobl yn well equipped i gofalu am eu hunain, cyrchu eu risg o datblygu cymhlethdodau a gwybod sut i newid eu ymddygiad i leihau eu risg.
 
Darparir y Rhaglen Cleifion Arbenigol Cymru (EPP) amrediad o gyrsiau a gweithdai hunan-rheolaeth am bobl yn byw gyda clefydau tymor hir neu am rhain sy’n gofalu am rhywun gyfa clefyd tymor hir.
 

Adolygiadau Cyson i sgrino am gymhlethdodau ac i trefnu triniaeth a chyfeiriad addas 

Bydd timau gofal iechyd primaidd yn cynnal adolygiadau cyson i asesu dulliau o fyw, gwybodaeth, sgiliau a teimladau’r claf am y diagnosis. Anelir adolygiadau yma yn ogystal a profion cyson o gwaed, wrin, pwysedd gwaed, gwiriadau o llygaid a traed a rheolaeth diet gyfredol at gadw lefel glwcos y gwaed o fewn lefelau arferol ac at leihau’r effaith o cymhlethdodau.
 
Mae’r Gwasanaeth Sgrinio Retinopathy Diabetig i Gymru yn gwasanaeth Cymru Gyfan cynlluniwyd i datgelu retinopathy diabetig bygwth golwg ar gyfnod cynnar cyn i golled golwg ddigwydd.
 

Gall arwyddion am gyfeiriad i ofal arbenigol ysbyty cynnwys y datgeliad o, neu gwaethygaeth o gymhlethdodau, diabetwyr math 2 yn methu ar therapi geneuol ac sydd efallai angen inswlin, menywod diabtig yn cynllunio cael babi, problemau traed a rheolaeth i’r rhai gyda patrymau shift.

 
 

Ystadegau ac Adnoddau Clefyd Siwgr 

Adnodd datblygwyd i helpu clinigwyr gofal primaidd datblygu gwasanaethau i gleifion â clefyd siwgr yw’r Llawlyfr Clefyd Siwgr Caerdydd. Mae’n seiliedig ar canllawiau tystiolaeth-seiliedig cenedlaethol a rhyngwladol a cyngor awdurdodol ar beth ystyrir i fod y bractis gorau gyfredol.