Galw Iechyd Cymru
Llywodraeth Cynulliad Cymru
Canser y Croen
Cyd-destun Cefndir a Polisi
Canser yw un o’r ddau achos fwyaf o farwolaethau cynamserol yng Nghymru. Gyda’n poblogaeth sy’n heneiddio, mae’r galw am ofal canser yn cynyddu. Gellir gweld fwy o wybodaeth yn enwedig am ganser y croen o bersbectif y claf ar gael wrth gysylltiadau Galw IECHYD Cymru ar yr ochr.
Taclo canser felly, yw un o’n brif flaenoriaethau a chydran allweddol o Cynllun Oes sy’n setio allan dynesiad tymor hir y Llywodraeth Cynulliad Cymru am iechyd a gofal cymdeithasol. (Ffynhonnell: Dyluniwyd i Daclo Canser 2006)
Strwythurir amcanion y polisi o amgylch y themâu o fwy ataliaeth, datgeliad cynnar, mynediad a gwasanaethau gwell.
Beth rydym yn gwneud am ganser y croen?
Blaenoriaethau Ataliaeth
Un o amcanion allweddol y Llywodraeth yw lleihau’r nifer o bob canser yng Nghymru drwy ataliaeth brimaidd. Y prif ffyrdd allem ni atal a lleihau’r effaith o ganser yn cynnwys:
- Newid y pethau sydd wedi’i arddangos i gael effaith achlysurol uniongyrchol ar gyfraddau a digwyddiadau canser.
- Datgelu canserau mor gynnar â phosib drwy ymwybyddiaeth gyhoeddus a broffesiynol well o symptomau.
- Datgelu canserau drwy raglennu sgrinio canser.
Canser y croen, yn cynnwys canser y croen an-melanoma a melanoma adwythig, yw’r canser fwyaf diagnosed yng Nghymru. Achos fwyaf canser y croen yw amlygiad eithafol i’r haul, a gall newidiadau bach i ymddygiad pobl yn yr haul leihau risg personol. (Ffynhonnell Dyluniwyd i Daclo Canser)
Rydym yn annog ymddygiadau diogelwch o’r haul drwy ymgyrch cenedlaethol, blaenoriaethau lleol ac wrth ddarparu addysg a chyngor drwy Timau Gofal Iechyd Primaidd.
- Ataliaeth Canser y Croen Prif Swyddog Meddygol Llywodraeth Cynulliad Cymru
- Ymwybyddiaeth o Ganser LlCC
- Gwelyau Haul - eich iechyd yn bwnc llosg
Dyrchafiad iechyd & ataliaeth yw cyfrifoldeb y Byrddau Iechyd cefnogwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru. Mae mesurau ataliol yn berthnasol i nifer o ganserau yn cynnwys canser y croen. Blaenoriaeth canser penodol allweddol yw “Sunsmart” ymgyrch ataliaeth canser y croen ac ymwybyddiaeth o’r haul cenedlaethol y DU rhedwyd gan Ymchwil Canser DU ar ran adrannau iechyd DU.
Mae strategaethau dyrchafiad iechyd cyfredol yn fwy cysylltiedig â Clefyd Coronaidd y Galon na chanser, fodd bynnag mae pob blaenoriaeth dyluniwyd i hybu bwyta’n iach ac ymarfer sy’n bodloni yn berthnasol i ataliaeth canser a chryfheir ac uwch linellir cysylltiadau yma.
Datgeliad Cynnar
Cysylltir adnabyddiaeth o arwyddion rhybudd posib a mynediad i gyngor meddygol ar gyfnod cynnar i ddiagnosis cynharach a thebygolrwydd uwch o ganlyniad llwyddiannus.
Gofyn pellach yw’r angen am swyddogaethau a chymhwysedd proffesiynol mewn adnabyddiaeth gynnar o symptomau canser. Anelir y flaenoriaeth Sgiliau am Iechyd at gefnogi gwelliant sgiliau. Dyluniwyd y gweithrediad o gyfarwyddyd Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Rhagoriaeth Glinigol (NICE) ar gyfeiriad o ganser tybiedig am bwrpas hyn hefyd.
- Sgiliau am Iechyd Cymru
- Cyfarwyddyd Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Rhagoriaeth Glinigol (NICE) ar gyfeiriad o ganser tybiedig
Ar hyn o bryd does dim rhaglen sgrinio genedlaethol yn y DU am ganser y croen. Mae Timau Gofal Iechyd Primaidd yn chwaraewyr allweddol mewn adnabod grwpiau risg uchel ac mewn cyfeirio achosion tybiedig i ddermatolegwyr ysbyty a Timau Arbennig Amlddisgyblaethol.
Mynediad Gwell
Yr amcan yma yw darparu gwasanaethau diagnosis, triniaeth a gofal lliniarol i bobl gyda chanser sy’n cyd-fynd neu’n trechu’r gorau yn Ewrop. Yn arbennig, i gyflawni a chynnal cyfraddau goroesi un-blynedd a pum-mlynedd gyda’r chwartel uchaf Ewropeaidd erbyn 2015.
Cynrychiolir Safonau Canser Cenedlaethol yr elfennau o ofal canser dylai cleifion disgwyl i dderbyn a chorffori ardaloedd yn berthnasol i’r drefniadaeth o wasanaethau canser, gofal cleifion-canolog, timau amlddisgyblaethol, ymchwiliadau cychwynnol ac amser i wneud diagnosis a thriniaeth.
Gwasanaethau gwell
Cyfeirir archwiliad clinigol materion ansawdd yn gyfundrefnol wrth ddarparu gwybodaeth ddibynadwy gyda’r amcan o wella’r ansawdd o wasanaethau. Mae’r cynfas rowlio ar draws Cymru o’r System Wybodaeth Rhwydwaith Canser Cymru (CaNISC) yn cefnogi archwiliad clinigol.
Manylir elfennau allweddol gan Safonau Canser Cenedlaethol am wella ansawdd o wasanaethau canser.
- Safonau Canser Cenedlaethol newydd am wasanaethau sarcoma (LlCC Newyddion 3 Mehefin 2009)
Cynllunio Gwasanaethau
- Rhwydwaith Canser Gogledd Cymru
- Rhwydwaith Canser De Dwyrain Cymru
- Rhwydwaith Canser De Orllewin Cymru
Gwasanaethau [Dosbarthu Gwasanaeth]
- Gwasanaeth Geneteg Canser i Gymru
- Grŵp Cyd-drefnu Gwasanaethau Canser
- Canolfan Canser Felindre
- Ffiseg Meddygol Felindre
Data
- Uned Gwybodaeth a Gwyliadwriaeth Canser Cymru
- Diogelwch Tymhorol: Asesiad anghenion iechyd 2006. HIAT, NPHS
- Bwletinau Ystadegol – LlCC
Tystiolaeth
Cysylltiadau Eraill
- Canolfan Cydweithio Cenedlaethol am Ganser (NCC-C)
- Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Rhagoriaeth Glinigol
- Cyfarwyddyd NICE: Gwella Canlyniadau i Bobl gyda Tiwmorau Croen yn cynnwys Melanoma
- E-lyfrgell GIG Cymru – Anhwylderau Croen
- Map o Meddyginiaeth
