Urddas mewn Gofal

Urddas, Pobl Hyn, Iechyd a Gofal Cymdeithasol

Mae cynnal urddas pobl, yn arbennig yn wyneb caledi, yn un o'r gwerthoedd dynol creiddiol. Un o'r agweddau allweddol ar urddas y mae'n rhaid rhoi sylw iddi mewn iechyd a gofal cymdeithasol yw parchu hunaniaeth bersonol. Mae gofal dynol a gwerthoedd dynol yn bwysig ond gall dibynnu a chanolbwyntio mwyfwy ar agweddau mecanyddol at weithdrefnau, arloesi technolegol a monitro ansawdd beri iddynt gael eu herydu.

Gall darnio iechyd a gofal cymdeithasol, prinder adnoddau ac agweddau sy’n mynnu tynhau, i gyd wneud staff yn llai dynol a sensitif. Mewn iechyd a gofal cymdeithasol, mae'r ffactorau hyn weithiau wedi golygu bod pobl yn cael eu trin fel gwrthrychau, yn hytrach nag fel unigolion, ac mae hynny'n cael effaith wael ar eu lles.

Urddas fel un o'r Hawliau Dynol Sylfaenol

Mae erthygl gyntaf y Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol (1948) yn datgan:

  • “Genir pawb yn rhydd ac yn gydradd â'i gilydd mewn urddas a hawliau”.

Yn yr un modd, mae erthygl gyntaf Siarter Hawliau Sylfaenol yr Undeb Ewropeaidd (2000) yn nodi bod yn rhaid parchu a diogelu urddas yr unigolyn. Ac eto, pan fydd pobl hyn yn mynd i gyfleusterau iechyd a gofal cymdeithasol, bydd eu hawliau weithiau'n cael eu gwrthod neu eu hanwybyddu.

Yr hawliau dynol creiddiol y mae'n rhaid i bob gweithiwr proffesiynol a gweithiwr arall mewn gofal iechyd eu cydnabod yw'r hawl i ryddid, yr hawl i gael parch i'ch urddas a'r hawl i gael eich trin yn gydradd a theg.

Mae dyletswydd gyfreithiol ar bob gweithiwr proffesiynol a phob gweithiwr arall mewn gofal iechyd i amddiffyn hawliau dynol yr unigolyn. Gweler Deddf Hawliau Dynol 1998.

Gellir gweld arweiniad ar hyrwyddo urddas mewn gofal i bobl hyn drwy ddilyn y ddolen ar ochr dde’r dudalen hon.

Beth rydym yn ei wneud yng Nghymru?

 
Lansiwyd Rhaglen Urddas mewn Gofal Cymru ar 1 Hydref 2007

Ers hynny, casglwyd enghreifftiau lawer o arferion gwerth eu rhannu mewn Urddas mewn Gofal yng Nghymru. Mae'r rhain i'w gweld yn y ddogfen PDF gyplysedig 'Dignity in Care Compendium'.

Yng Nghymru, bydd y Rhaglen yn parhau trwy gyfrwng grantiau bychain a chyplysir crynodeb o'r datblygiad hwn. Symudir ymlaen i greu rhwydwaith o Hyrwyddwyr a chyplysir papur yn ymwneud â hyn er gwybodaeth bellach.

Mentrau

Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr wedi bod yn cymryd yr Urddas mewn Gofal ymlaen Rhaglen gyda menter leol rhwng partneriaid yn Ynys Môn.
Mae Bwrdd Iechyd Cwm Taf wedi gwneud Adduned Urddas i sicrhau gwell profiad i gleifion tra byddant yn yr ysbyty.
Mae Bwrdd Iechyd Caerdydd a'r Fro wedi cyhoeddi adroddiad ar hyrwyddo urddas a pharch.

Adnoddau

Roedd y Gymdeithas Brydeinig o Erontoleg a sefydlwyd yn 1971. Mae'n darparu fforwm ar amlddisgyblaethol ar gyfer ymchwilwyr ac unigolion eraill sydd â diddordeb yn y sefyllfaoedd pobl hŷn, ac yn y ffordd gwybodaeth am heneiddio a bywyd diweddarach gellir ei wella a'i wella.
Mae defnyddio'r toiled yn breifat yn bwysig o ran urddas mewn gofal a chyplysir sawl dogfen o'r ymgyrch 'Behind Closed Doors' (Saesneg yn unig).